الشاردة عن الأسماع الجامعة لأنواع الانتفاع الّتي جمعها عن أمير المؤمنين - صلوات اللّه عليه - فاحتقره الفاضل المذكور ، حيث إن الجاحظ مع تقدمه في العلم و تسنمه ذروة الفهم ، كيف رضي بهذا المقدار ، ثمّ جمع هذا الكتاب و هو كتاب كبير ضخم مشتمل على كلماته الحكمية ، و رتّبه على حروف المعجم و جعل ما تطابق من أواخر حكمه مسجعا مقرنا ليكون أوقع بسماع الآذان و أوقر في القلوب و الأذهان . جزاه اللّه تعالى خير الجزاء . و بالجمله : فاضل مذكور امامى مذهب است چنان كه تصريح كرده‌اند به آن جماعتى از علما ، از جملهء آنها قطب المحدّثين ابن شهرآشوب است كه يكى از اشخاصى است كه از او اجازه دارد « 1 » . و كسى كه در اخبار غرر الحكم تدبّر كند بر او معلوم مىشود امامى بودن او و صاحب رياض العلماء با آن كثرت اطلاع و تبحر كه جذيل محكك رجال است نقل نكرده احتمال سنى بودن او را از احدى از علما بلكه تصريح كرده جمله‌اى از فضلا ، او را از علماى اماميه شمرده‌اند « 2 » . بلى ، چيزىكه هست كلام در سيّد بودن اوست و آن بعيد است . و جناب عالم محقّق آقا جمال الدين به أمر شاه سلطان حسين كتاب غرر « 3 » را فارسى كرده در دو مجلد كبير . خداوند روزى فرمايد زيارت آن را . و الآمد من بلاد الجزيرة بين دجلة و الفرات من ديار بكر ، عليها سور على غاية الحصانة . عبد الوحيد الأسترآبادي « 4 » عالم عارف متكلم ماهر مفسّر فقيه علّامة ، له مصنّفات جليلة ككشف الغطاء و

--> ( 1 ) . مناقب ابن شهرآشوب ، ج 1 ، ص 12 ، و نيز ر . ك : خاتمهء مستدرك ، ج 3 ، ص 92 به بعد ( 2 ) . رياض العلماء ، ج 3 ، ص 282 ( 3 ) . اين كتاب در 7 جلد با مقدمه ، تصحيح و تعليق آقاى مير جلال الدين حسينى ارموى محدّث توسط انتشارات دانشگاه تهران منتشر شده است و اخيرا آقاى سيد هاشم رسولى محلاتى غرر الحكم و درر الكلم را به صورت موضوعى شرح و ترجمه كرده كه توسط دفتر نشر فرهنگ اسلامى به چاپ رسيده است ( 4 ) . ريحانة الادب ، ج 5 ، ص 117 ؛ معجم المؤلفين العراقيين ، ج 6 ، ص 215 ؛ الذريعه ، ج 1 ، ص 46 ، ج 15 ، ص 251 و ج 24 ، ص 216